16 kA Elektrik arızası Video.

Elektrik akımı

Elektrik akımı veya elektriksel akım, en kısa tanımıyla elektriksel yük taşıyan parçacıkların hareketidir. Bir kesit üzerinden birim zamanda geçen yük miktarı elektrik akımını verir. SI birimi Amper’dir (kısaltması A). Herhangi bir kesit üzerinden bir saniye içerisinde bir Coulomb’luk yük geçmesi bir Amper’lik akıma tekabül eder. Ohm Kanunu’na uyan maddeler üzerinden geçen akım bu maddenin direnci ile ters orantılı, akımı oluşturan gerilim ile doğru orantılıdır. Doğadaki çoğu madde Ohm Kanunu’na büyük oranda uyar, ancak akım ve gerilim arasındaki bağıntı çok daha karışık olabilir. Yarı iletkenler bu duruma güzel bir örnektir.

Elektrik akımının fiziği

Çeşitli ortamlarda elektrik akımı

Metaller üzerindeki akım

Katı iletken metal, hareketli veya serbest elektronlara sahiptir. Bu elektronlar metalin kristal yapisina bağlıdirlar, fakat herhangi bir atoma bağlı değillerdir. Herhangi bir dış elektriksel alan uygulamadan bile bu elektronlar ısı enerjisinden dolayı rastgele hareket ederler. Fakat normalde bir metaldeki net akım sıfırdır. Herhangi bir zamanda metal objenin herhangi bir kesitinde bir yönden diğerine geçen elektronların sayısı aksi yönde geçiş yapanlarınkine ortalamada eşittir. Bir metal telin iki ucu arasına batarya gibi bir DC kaynağı bağlandığında iletkende bir elektrik alanı oluşur. Bu elektrik alanı metaldeki serbest elektronların alanın tersi yönünde sürüklenmesine sebep olur. Ortalamada bir yöne daha fazla hareket eden elektronlar elektrik akımını yaratmış olurlar.

Elektrolitler üzerindeki akım

Elektrolitler içlerinde elektrik akımını mümkün kılacak serbest iyonlar bulunduran maddelerdir. Elektrokimyasal hücreler bir elektrolit ve bu elektrolide yerleştirilmiş elektrotlardan oluşur. Bu hücreler kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine çevirmek (pil) yada elektrik enerjisi kullanarak bir kimyasal tepkimeyi gerçekleştirmek için (elektroliz) kullanılırlar. Her iki durumda da elektrotların çevresinde iyonlar oluşur yada yok olur. Bu tepkimeler sırasında elektrolit içerisinde birbirini nötrleyen yada birbirinden ayrılan anyon ve katyonlar (negatif ve pozitif yüklü iyonlar) elektrotlara doğru yada aksi yönde hareketleri sırasında elektrik akımını oluştururlar. Örnek olarak, sıkça rastlanan kurşunlu pillerde elektrik akımı pozitif yüklü hidrojen iyonlarının bir yöne negatif yüklü sülfat iyonlarının diğer yöne hareket etmesinden meydana gelir.

Diğer ortamlar

Vakumda elektronlardan yada iyonlardan meydana gelmiş bir ışın elektrik akımına neden olabilir. Benzer şekilde kıvılcım ve plazmalarda elektrik akımı hareket eden elektronlar ve pozitif yada negatif yüklü iyonlardan meydana gelir. Yarı iletkenler üzerinde elektrik akımı, elektronların yanısıra, pozitif yüklü elektron boşlukları (Yarı iletken kristali üzerinde eksik olan değerlik elektronlar) tarafından da taşınır. P tipi yarı iletkenlerde elektrik akımı büyük oranda bu şekilde oluşur.

Elektromanyetizma

Elektrik akımı bir manyetik alan meydana getirir. Bu manyetik alan, akım geçiren teli çevreleyen dairesel alan çizgileri olarak gözde canlandırılabilir.

Elektrik akımı bir galvanometre yardımıyla doğrudan ölçülebilir, ama bu yöntem devrenin koparılmasını gerektirmektedir, bu da bazi durumlarda zorluk yaratır. Akım, devreyi koparmadan, meydana getirdiği manyetik alan sayesinde de ölçülebilir. Bu amaçla kullanılan cihazlar arasında Hall etkisi sensörleri, akım transformatörleri ve Rogowski bobinleri de vardır.

Özel görelilik kuramı kullanılarak manyetik alan, akımı taşıyan parçacıklarla aynı hızda giden bir gözlemci için durağan bir elektrik alan dönüştürüllebilir. Zaten akımın kendisi de ölçüldüğü referans sistemine bağlıdır, çünkü akım, parçacıkların hızına ve bu da referans sistemine bağlıdır.

Matematiksel Modeller

Elektrik yüklerinin hızı

Bir iletkenin içinde gezinen yüklü parçacıklar sürekli olarak rastgele yönlere doğru hareket ederler. Yükte net bir akış olabilmesi için, parçacıklar birlikte hareket etmelidirler. Elektronlar metalde taşıyıcıdırlar ve kararsız yolla akarlar (atomdan atoma sıçrarlar), fakat genellikle elektriksel alan yönünde akarlar. A

Katı maddedeki elektrik akışı tipik olarak çok yavaştır. Örneğin, 0.5 mm² kesitli bir bakır tel 5 A lik bir akım taşırken elektronların akım yönündeki ortalama hızı saniyede milimetreler mertebesindednir. Buna karşılık katot ışınlı tüplerin içerisindeki neredeyse vakum ortamda elektronlar neredeyse doğrusal rotalarda ışık hızının onda birine yakın hızlarda hareket ederler.

Elektriksel yük taşıyan parçacıklar hızlı yada yavaş da hareket etse, iletkenin yüzeyinde oluşan elektriksel sinyaller genelde ışık hızına yakın hızlarda ilerlerler. Bu sonuca Maxwell denklemlerinin çözümüyle varılabilir. İlk bakışta sezgiye aykırı görünen bu durum bilardo toplarının çok hızlı hareket etmediklerinde bile çarpışmanın etkisini neredeyse anında iletmelerine benzetilerek açıklanabilir.

Doğru akım ve alternatif akım

Doğru akım elektrik yükünün hep aynı yönde akmasıyla oluşur. Buna karşılık alternatif akımda eşit zaman aralıklarıyla akım yönü tersine döner. Bunların üretilmesi, iletilmesi ve kullanılması çok farklı özellikler gösterirler. Çeşitli elektronik devre elemanları kullanılarak bu iki akımı birbirine dönüştürmek mümkündür.

Elektrik enerjisi, çeşitli yöntemlerle diğer enerji çeşitlerinin dönüştürülmesiyle üretilir. Ortaya çıkan akım doğru yada alternatif akım olabilir. Doğru akım en yaygın olarak kimyasal pillerde, güneş pillerinde ve dinamolarda(doğru akım motoru) üretilir. Alternatif akım ise genellikle alternatif akım motorlarında üretilir.

Kullanılan elektriğin büyük çoğunluğu herhangi bir enerji çeşidinin önce hareket enerjisine, ordan elektrik enerjisine çevrilmesiyle elde edilir. Alternatif akım motorları genel olarak doğru akım motorlarından daha ucuza mal olurlar, bakımları daha kolaydır ve daha yüksek verimde çalışırlar. Dolayısıyla alternatif akım büyük miktarda üretime daha uygundur. Bunun yanında alternatif akımın iletimi de çeşitli nedenlerden çok daha ucuz ve verimli bir şekilde yapılabilir. Elektrik şebekesinin alternatif akım taşıması bu nedenlerden ötürüdür. Buna karşılık elektrik şebekesinden uzak yada taşınabilir uygulamalarda piller yardımıyla doğru akım elde etmek daha kolaydır.

Elektrik enerjisinin hareket enerjisine dönüştürülmesinde de alternatif akım motorları benzer avantajlara sahiplerdir. Bu yüzden hareket enerjisi gerektiren uygulamalarda (örneğin elektrikli ev aletleri) alternatif akım tercih edilir. Öte yandan, doğru akım, elektronik cihazların (özellikle dijital) çalışması için çok daha uygundur.

Görüldüğü yerler

Doğada karşılaşılan elektrik akımları arasında yıldırımlar, Güneş rüzgârları ve kuzey ışıkları vardır. İnsan yapımı elektrik akımlarına örnek olarak da metal tellerde akan elektronlar örnek gösterilebilir. Bu duruma uzun mesafelere elektrik enerjisi dağıtan elektrik iletim hatlarında yada elektrikli ve elektronik aletlerin içlerindeki tellerde rastlanabilir. Akıma Elektronik bilimi dahilinde farklı yerlerde de rastlanabilir. Bunların arasında dirençlerin üzerinden geçen akımlar, vakumlu tüplerdeki vakumdan geçen akımlar, pillerin yada sinir hücrelerinin içinde akan iyonlar ve bir yarı iletkenden akan elektron boşlukları da vardır.

Tehlikeler

Elektrik akımından kaynaklı en ciddi zararlar elektrik çarpmalarıdır. Elektrik çarpmasının etkileri pek çok etkene dayanır. En onemli etkenler akımın şiddeti, elektriksel temasın yapısı, etkilenen uzuvların durumları, akımın vücutta takip ettiği yol ve akım kaynağının gerilimidir. Çok zayıf bir akım sadece bir karıncalanmaya neden olurken, deriden geçen şiddetli akımlar ciddi yanıklara hatta kalpten geçen akımlar kalp krizine bile sebep olabilir.

Kontrol dışı elektrik kaynaklı ısınmalar da tehlikeli sonuçlar doğurabilir. Fazla güç taşıyan kablolar yaygın bir yangın sebebidir. Cepte birlikte taşınan madeni paralar ve bir AA Pil kadar küçük bir güç kaynağı bile kısa devre sonucu hızlıca ısınıp deride yanıklara sebep olabilir.

Direkte oluşan ark Video.

Yeni bir şey Öğren !

Elektrik ark ocağı ile demir çelik üretimi

Elektrik ark ocağı demir çelik üretiminde bir alternatiftir. Temel oksijen metodunun aksine elektrik ark ocağı sıcak metal kullanmaz. “Soğuk” metal ile doldurulur (bu da normal olarak hurda çeliktir).

Hurda çelik elektrik ark ocağına üstten vinçle boşaltılır, ardından ocağın kapağı örtülür. Bu kapak ark ocağına idirilen üç tane elektrod taşır. Elektrodlardan geçen elektrik bir ark oluşturur ve açığa çıkan ısı hurdayı eritir. Bu işlemde kullanılan elektrik miktarı 100.000 kişilik bir şehrin ihtiyacını karşılayacak kadar fazladır.

Eritme prosesinde diğer metal alaşımlar gerekli kimyasal kompozisyonu sağlamak için ilave edilir. Çeliği saf hale getirmek için ayrıca oksijen de üflenir.

Kimyasal kompozisyonun kontrolu için örnekler alındıktan sonra ark ocağı yana yatırlıp erimiş çeliğin üzerinde yüzen cüruf dökülür. Hemen sonra ark ocağı diğer yana yatırlıp erimiş çelik bir potaya aktarılır. Buradan ikinci bir işlem başlar ya da “caster”a nakledilir.

Modern ark ocağı her erimede 150 ton kadar hurda işleyebilir. Bu işlem yaklaşık 90 dakika sürer. Ark ocağı ile çelik üretimi aynı zamanda ekonomiktir. Üretilen her ton çelik 7.4 GJ enerji tüketir, bu da diğer üretim metodunun tüketimi olan 16.2 GJ’e göre hayli düşük kalır (demin dediğimiz gibi 7.4 GJ ise 100,000 nüfuslu bir şehrin tüketimine eşittir).

Tam Çelik olarak elektrik ark ocağı ve diğer ekipmanları büyük bir itina ile üretmekteyiz. 120 ve 150 ton çelik kapasiteli ark ocakları ise ürün portföyümüzün bir parçasıdır.

Yeni ark ocağı imalatının yanısıra düşük kapasiteli ark ocaklarında gerekli değişiklikleri yaparak kapasite arttırımına da gidebiliriz.

Rüzgar Türbinleri

Rüzgâr enerjisi, rüzgârı oluşturan hava akımının sahip olduğu hareket (kinetik) enerjisidir. Bu enerjinin bir bölümü yararlı olan mekanik veya elektrik enerjisine dönüştürülebilir.

Rüzgârın gücünden yararlanılmaya başlanması çok eski dönemlere dayanır. Rüzgâr gücünden ilk yararlanma şekli olarak yelkenli gemiler ve yel değirmenleri gösterilebilir. Daha sonra tahıl öğütme, su pompalama, ağaç kesme işleri için de rüzgâr gücünden yararlanılmıştır. Günümüzde daha çok elektrik üretmek amacıyla kullanılmaktadır.

Fosil, nükleer ve diğer yöntemlerde atmosfere zararlı gazlar salınmakta, bu gazlar havayı ve suyu kirletmektedir. Rüzgârdan enerji elde edilmesi sırasında ise bu zararlı gazların hiçbiri atmosfere salınmaz, dolayısıyla rüzgâr enerjisi temiz bir enerjidir, yarattığı tek kirlilik gürültüdür. Pervanelerin dönerken çıkardığı sesler günümüzde büyük ölçüde azaltılmıştır.

Ayrıntılı bil ekteki dosyada :

Rüzgar Türbinleri İndir

Generatörün şebekeye Senkronlanması Video.

Sekronlama – Senkronizasyon nedir? Paralele girme nedir?

Bir elektrik generatörünün kendine ait şebekeden izole gerilim-frekans-faz değerleri mevcuttur.Bu generatörü ulusal şebeke (Enterkonnnekte) sistemine bağlayabilmek için mevcut bahsedilen değerleri ulusal şebekeyle eşleştirmek yani senkronlamak gerekir.Bu olaya da senkronlama ,paralele girme, senkronizasyon denir.

50 KW’lık Rüzgar Türbini Montajı nasılmı yapılır. Sanırım bunu şimdi yazsak herhalde ansiklopedi kalınlığında bir yazı yazmak gerekir. Özet olarak yazsak herkesi hitap etmeyebilir. Bizde nasıl yapalım diye düşünürken bir video bulduk 50 KW’lık bir rüzgar türbini montajı özeti. İlginç bir çalışma bina işletmesi ile bir ilgisi yok ama sonuçta enerji tüketiyorsanız tükettiğiniz enerjinin nasıl üretildiğini bilmekte fayda var…

RÜZGAR İLE SU TEMİN ETME

Derin kuyu pompalarından su çekmek için pervanenin ana miline krank biyel mekanizması ile bağlı olan bir emme basma tulumba vardır. Ana mil (pervane) takriben 60 s/dak. hızla döner. Bu ortalama devirdir. Rüzgârın hızlı olduğu anda pervane daha hızlı dönebileceği gibi yavaşladığında da hiç dönmeyebilir. Sistemin gücü yaklaşık olarak 05 beygir kadardır. Ancak sistemin gece ve gündüz devamlı çalışacağı göz önüne alınırsa verimi yüksek sayılır.

Bir havuzda toplanan su sulamacılıkta kullanılabilir. Ayrıca içme suyu temininde de kullanılabilir. Memleketimizin çeşitli üniversitelerinin ve akademilerinin makina ve ziraat fakültelerinde bu konuda araştırmalar yapılıp projenin verimli olmasına çalışılmaktadır. Bu sistem halen memleketimizde çeşitli kuruluşlar tarafından yapılıp kullanılmaktadır.

ELEKTRİK ELDE ETME

Bu konudaki ilk çalışmalar Danimarkalılar tarafından yapılmıştır. Danimarkalılar daha da ileri giderek bir asenkron generatör yardımıyla enterkonnekte sisteme enerji verebilmişlerdir. Hollanda ise zaten yel değirmenleriyle doludur. Almanların “Growian” adını verdikleri dev aerojeneratör 100 m çaplı bir pervaneye sahip ve 100 m yüksekliğindedir. Gücü ise ancak 2-3 megawatt (MW) dır. Son zamanlarda Grovvian’ı geliştirip 5 mw lik bir santralı yapmayı başarmışlardır. Fransa’daki tecrübeler ise Almanya’dan geri kalmayacak durumdadır.

Amerika’da ise rüzgârdan azamî istifadeyi sağlamak için kompütürlerle donatılmış ve otomatik olarak kanatlarını rüzgâr yönüne dik olarak ayarlayabilen rüzgâr generatörleri “Giromill” yapılmıştır. Bunların gücü şimdilik 40 Kw’dır.

Rüzgâr generatörleri asenkron generatörle elektrik üretebileceği gibi doğru akımı üretip bunlan akümülatörlerde depo edebilir ve toplanan bu enerji ısıtma aydınlatma soğutma ve buna benzer ihtiyaçlarda kullanılabilir.

Bir aerojeneratörden elde edilebilecek azami güç:

W=285.10-4.V3.D2 (kilowatt) dir.

D= Rüzgâr hızı (m/sn)

D= Türbin çarkı çapı (m)

V= Rüzgâr hızı (m/sn) Yukarıdaki formüle göre güç hızın kübü ve çarkın çapının karesi ile artmaktadır. Yerden 80 m altındaki aerojeneratorlerde verim % 60 daha yukarılarda ise % 65 civarındadır.

Yerden 100 m yükseklikte çalışacak 2 kw’lık bir aerojeneratörün inşaası bugün için problem teşkil etmez; ancak daha yüksek ve daha güçlü santrallar kurulmasında inşaat problemleri çoğalmakta ve titreşimler ortaya çıkmaktadır.

Temennimiz bugün yurdumuz için yeni olan bu konunun gelecekte daha fazla alâka görüp enerji açığını kapatmada bir çare olarak düşünülmesidir.

Motor montajı ve Çalışma prensibi Animasyonu Videosu

İçten Yanmalı Motorlar

İçten yanmalı motorlar, yakıtın motor içinde yanma odası adı verilen sınırlanmış bir alan içinde yakılması ile enerji elde edilen motorlardır.

Bu motorlara bu ismin verilmesinin sebebi , bu motorlardan önceki motorlarda yani dıştan yanmalı motorlarda (örneğin; buhar makinesi, Stirling motoru) yakıtın motor dışında bulunan başka bir ortamda yakılması ile enerji elde edilmesidir. Buhar makinelerinde yakıtın motorun dışında bir bölümde yakılması ile elde edilen ısı enerjisi suyun buharlaştırılmasında kullanılıyordu. Buhar basıncı ile hareket ettirilen pistonlardan da mekanik enerji elde ediliyordu.

İçten yanmalı motorlarda yanma odasının motorun içine taşınmasıyla birlikte oldukça kompakt motorlar üretilebilmiştir ve otomobillerin oluşması sağlanmıştır.

Çalışma Prensibi

Yakıt, karbüratör veya Yakıt enjeksiyonu sistemiyle belli bir oranda hava ile karıştırılarak yanma odası denilen silindirin içine gönderilir. Karışım piston tarafından sıkıştırılarak buji yardımıyla ateşlenir. Dizel motorlarda ateşleme buji yerine yüksek basıç altında sıkıştırmayla yapılır. Karışım CO₂ ve CO’e dönüşür. Bu reaksiyon hacim ve ısı yaratır. Buda pistonların salınım hareketi Krank mili yardımıyla mekanik enerjiye dönüştürülerek iş yapılmış olur. Yakıt olarak önceleri gazyağı kullanılmış günümüzde ise benzin, mazot ve LPG (Sıvılaştırılmış Petrol Gazı) oldukça yaygındır.

Transformatörler

Eletromanyetizmadan hatırlanacağı üzere bir bobin içinden akım geçerse o bobinin etrafında bir manyetik alan meydana gelir.  Bu manyetik alan mıknatısda olduğu gibi kuvvet çizgileri meydana getirir. Eğer akım değeri artarsa kuvvet çizgileride o oranda bobinin dışına doğru taşacaktır. Aksi şekilde akım değeri azalırsa kuvvet çizgileri iç tarafa doğru yaklaşacaktır. Eğer başka bir bobin ilk bobinin bitişiğine yerleştirilirse,  manyetik alan içeri veya dışarı doğru hareket edeceği için kuvvet çizgilerinin hareketi ikinci bobini kesecektir. Bu olayın sonucunda ikinci bobinde bir gerilim meydana gelecektir. 50Hz’lik AC şebeke kaynağı ile bu olay saniyede 50 defa olacaktır. Bu olaya karşılıklı indiksiyon denir ve temel bir transformatörün temelini teşkil eder.

Birinci bobine primer sargısı ikinci bobine ise sekonder sargısı adı verilir. Sekonder sargısına düşen gerilim dönüşüm oranıyla belirlenir.

Örneğin, Sekonder sargısı Primer sargısının yarısı kadar olursa üzerine düşen gerilimde primer geriliminin yarısı kadar olur. Başka bir örnek verecek olursak Primer sarım sayısı 5000 olsun, sekonder sarım sayısı ise 500 olsun, o zaman dönüşüm oranı 10:1 olacaktır. Bu sırada primer gerilimi 240V ise sekonder gerilimi bu gerilimin 1/10’u kadar, yani 240/10 = 24V olacaktır.

Varsayalım elimizde ideal bir transformatör var, bu transistörün primer  gücü her zaman sekonder gücüne eşit olacaktır. Eğer 24Watt’lık bir lambayı sekondere bağladığımızda o zaman primer gücü de 24W olacaktır. O halde primerde 240V olduğuna göre primer akımı 0.1A olacaktır. (P=V.I).

Primer ile sekonder arasında manyetik bir kuplaj sağlamak için bobin metal bir nüve üzerine sarılır. Primer nüve üzerinde EDDY akımları denen bir kayıp akıma neden olacağından dolayı nüve ince bir tabakayla kaplanır. Bu şu anlama gelmektedir ki primer ve sekonder metal tabakadan yalıtılmıştır. Transformatörleri yüksek frekanslarda çalıştırmak için demir tozu nüveler kullanılır veya vüve hiç kullanılmaz.

Transformatörler, sadece akımdeğeri sürekli değişen ve manyetik alanı hereket eden AC gerilimde çalışırlar. DC gerilimde sabit bir akım vardır ve bundan dolayı sabit bir alan vardır ve bundan dolayıda hiçbir indiksiyon olayı gerçekleşmez. Bazı transformatörler, sekonder ve primer arasında bir elektrostatik perdeye sahiptir. Bu perde kaynaktan veya başka yönlerden gelen parazitik sinyalleri önlemek için kullanılır.

Transformatörler ayrıca empedans uygunlaştırıcı olarak da kullanılır.

TRANSFORMATÖR ÇEŞİTLERİ

İzolatörler

Havai hatların tesisinde kullanılan iletkenlerin , direklere tespitine yarayan ve iletkenleri hem taşımaya hem de toprak ile diğer iletkenlere karşı izole etmeye yarayan şebeke malzeme -lerine izolatör denir. Elektriksel vasıfları yanında büyük mekaniksel yüklere de dayanması beklenen izolatörler genel olarak porselenden veya camdan yapılsa da bazen stealit ve özel kompoze malzemelerden de yararlanılmaktadır. Porselen esas itibariyle kaolin , feldspat , ve kuarts ‘dan oluşan bir karışımın yüksek derecede fırınlanmasıyla elde edilen bir malzemedir ve camdan daha mukavimdir. Isı değişikliklerinden az etkilenir. Sert porselenden yapılan izolatörler , %50 kaolin , %25 feldspat ve %25 kuartsdan meydana gelir. İzolatör imalinde kullanılan porselenin ; her türlü yabancı maddeden , çatlak , kabuklanma , hava kabarcığı , benek , leke ve benzeri kusurlara sahip olmayan saf , gözeneksiz , parlak , ince ve sıkı bir yapıda olması istenir. Aksi halde izolatörün dielektrik dayanıklılığı azalır.Porselen izolatör imalinde , malzemeye gerekli şekil verildikten sonra izolatör kurutulur. İzolatörün tespit yuvası ve pişirilmesi sırasında oturacağı yerler hariç olmak üzere, diğer bütün yüzeyleri püskürtme veya daldırma usulüne göre bir sır tabakasıyla kaplanır. Bundan sonra izolatörler bir fırınlamaya tabi tutulur. Böylece sır tabakası izolatör gövdesine iyice kaynar ve cam gibi bir hal alır. Bu sır tabakası izolatörün iş görmesi ile yakından ilgilidir. Sırlama , izolatöre , pürüzsüz, düzgün ve çatlakları olmayan cam gibi parlak ve kaygan koruyucu bir yüzey sağlar ve rutubet emdirmeyecek bir özellik kazandırır. Ayrıca sır tabakası , pisliklerin izolatör üzerinde tutunmasına ve dolayısıyla kaçak akımların meydana gelmesine engel olurlar. Ayrıca sır tabakasına , porselenden daha alçak bir uzama katsayısı verilerek soğumayı takiben bu tabakanın basınç altında kalması sağlanabilir. Bu ise , izolatörün çatlamasına engel olur ve çeki gerilmesi ile darbe mukavemetini arttırır. Cam izolatörler ise enerji nakil sisteminde zincir izolatörü olarak büyük bir tatbikat sahası bulmuştur. Cam izolatörler , mekanik kuvvetleri , özellikle mekanik ve ısı darbe mukavemetlerinin düşük olmasına rağmen , mükemmel yüzeysel özellikleri ve ucuz olmaları nedeniyle kullanma sahası bulmuştur. İzolatörler ; maruz kalacakları rüzgar , yağmur , kar , sis ,duman ve toz gibi etkiler ile kirlendiğinde kendi kendine temizlenecek ve işletmede karşılaşılacak elektrik ve mekanik zorlamalara dayanabilecek tarzda imal edilirler. Renkleri genel olarak beyaz , kahverengi ve bazen de siyahtır.

_www.kontrolkalemi.com adlı internet sitesinde Burçin Erişen trafından paylaşılan resimler kullanılarak sizlere sunulmuştur.Kendilerine teşekkür ediyoruz.

Bilginin evrenselliği ilkeleri doğrultusunda , ülkemize bilgi akışı sağlayan herkese teşekkür ederiz.Göndermek istediğiniz video ve animasyonlar için ” video ekle”  bağlantısını kullanabilirsiniz.

Teknikvideo.com

SARGILAR

Alçak gerilim sargı iletkeni bakır veya aluminyumdur. Yüksek Gerilim sargı iletkeni bakır veya aluminyumdur. Sargılar emaye kaplı yuvarlak bakır veya aluminyum tel, izolasyon kağıdı kaplı yassı bakır veya aluminyum teldir. Oluşturulan bu kat izolasyonu yapısı sargının aşırı gerilim darbelerine karşı dayanımını arttırdığı gibi; bu yöntem boşluksuz, katı, mükemmel özelliklere haiz bobinler elde edilmesini sağlar.

* Güç Transformatörleri Sargıları:

Transformatör nüvesi, soğuk çekilmiş ve kristalleri yönlendirilmiş silisli sacdan imal edilmektedir.Nüve müşteri tarafından talep edilen yüksüz kayıplara bağlı olarak ZDHK, MOH, M1, M2, M3, M4 ve M5 kalitede elektriksel silisli saçlardan oluşturulur.

Aktif Kısım

Nüve bobin ve kapak montajı öngörülen kısa devre mekanik kuvvetlerine karşı koyacak şekilde oluşturulur.

Standart transformatörlerde kapak dahil aktif kısım kazana civatalar ile tutturulur; doğrudan kazana tutturulan aktif kısım uygulamaları da vardır; müşteri isteğine bağlı olarak bu uygulamada transformatörler de imal edilir.

Kapak üzerindeki tüm bağlantı elemanları ve YG bushing ark boynuzları paslanmaz veya korozyona karşı olabilecek özel kaplamalı malzemeden yapılır.

Kapak üstü düzenlenmesi; izolatörler, davlumbaz, aksesuarlar müşteri isteklerine ve şartnamesine göre oluşturulur.

KAZAN

Transformatör kazanları ve kapakları orta sertlikteki çelikten imal edilirler. Dağıtım Transformatörlerinde, kazan yüzeyleri aynı zamanda soğutucu görevini yerine getiren dalga duvar panellerinden oluşurlar. Tankın tava kısmı, duvarlar ve çerceve kaynatılarak birleştirilir.

Soğutucu yüzeyler olarak muhtelif dilimlere haiz radyatör gruplarının kullanılması da mümkündür. Güç Transformatörlerinde genellikle sökülebilen radyatör grupları kullanılır.

4000 KVA’ya kadar olan transformatörlerde soğutucu yüzey olarak dalga duvar panelleri kullanmak da mümkündür. Kaynak işlemleri biten her bir kazan boyanmadan önce basınç testine alınır. Kaynak kaçak noktaları var ise tespit edilir ve kaçaklar giderilir.

İşçilikleri tamamlanan her kazan ve kapak kumlama işlemine tabii tutulur. Uygulanan standart kumlama prosedürü DIN normuna uygundur.

Müşterinin kumlama ile ilgili özel isteği veya şartname değeri var ise bu sağlanır. İstenildiğinde kazanları sıcak daldırma galvaniz yöntemi ile kaplamak mümkündür.

Müşteri isteğine bağlı olarak IEC 144 std. uygun, sactan yapılmış koruma kutusu kapak üstünde bushingleri kapatabilir ya da BS 2562 ‘ye uygun olarak kablo kutuları transformatör yan yüzeylerine monte edilebilir.

BOYAMA

İmalatı tamamlanan kazanlar akıtma(floading) ve/veya sprey yöntemi ile boyanırlar.Standart boyama bir astar, iki kat son boyadan oluşur. Toplam film kalınlığı 105µ’dan az değildir.Standart transformatör rengi çimento grisi olarak adlandırılan RAL7033’dir.

Müşteri isteğine göre farklı yapılarda (çinko kaplama gibi) , farklı kalınlıklarda ve farklı renk kodlarında boya yapmak mümkün

KURUTMA VE YAĞ

Transformatör aktif kısmı(Nüve +Bobin) yüksek vakum altında çalışan kurutma fırınlarında kurutulurlar.Kurutma işlemi gerilim ve güce bağlı olarak oluşturulan bir program çerçevesinde gerçekleştirilir.

Yağ dolumu ise mutlak vakum altında yapılır.

AKSESUARLAR

Transformatör üzerinde koruma ve kontrol amaçlı olarak müşteri isteğine ve şartnamesine bağlı olarak aşağıdaki aksesuarlar kullanılır ;

Yağ Seviye Göstergesi:

Atmosfere açık genleşme depolu transformatörlerde,genleşme deposundaki yağın seviyesini takip ve kontrol etmek amacıyla manyetik olarak çalışan yağ seviye göstergeleri kullanılır. Manyetik yağ seviye göstergeleri tek veya çift elektriksel kontaklı olabilir.
Kontaklı yağ seviye göstergeleri yağ miktarındaki beklenilmeyen ani değişiklikleri ihbar ve açma sinyalleri şeklinde iletir.
İstenirse prizmatik yağ seviye göstergeleri de kullanılabilir.

Nem Alıcı:

Atmosfere açık genleşme depolu transformatörlerde kullanılır, genleşme tankına monte edilir. İçerisindeki silica gel yardımı ile genleşme tankı içine giren havadaki nemi ve tozu alır, transformatörün işletme emniyetini arttırır. Silikajel miktarı transformatördeki yağ miktarına gore değişir.

Yağ Sıcaklık Göstergesi:

Kapak üzerine veya kazan yan yüzeylerine kaynatılan termometre ceplerine yerleştirilen termometreler vasıtasıyla transformatör yağ üst sıcaklığını takip ve kontrol etmek mümkündür.
Maksimum göstergeli ,elektriksel kontaksız veya tek veya çift kontaklı termometreler kullanmak mümkündür.
Kontaklı termometreler transformatördeki ısının ön görülen değerleri aşması halinde bunları ihbar ve açma sinyalleri olarak verirler.

Buchholz, Gaz Toplama ve İhbar Rölesi:

Transformatör içerisinde meydana gelen düşük ve yüksek yoğunluklu deşarj ve arkların oluşturduğu gazların toplandığı röledir. Röleler tek ve çift kontaklı olabilmektedir.
Rölede toplanan gaz miktarına göre ihbar ve açma sinyalleri elde edilebilir. Bu sayede transformatör içerisindeki arızanın transformatörde büyük tahribatlar yapmadan fark edilmesini sağlar.
Ayrıca herhangi bir nedenle yağ seviyesinin röleyi tam dolduramayacak kadar düşmesi halinde röle bunu ihbar sinyali ile bildirir.

Hermetik Koruma Rölesi:

Atmosfere tam kapalı, hermetik transformatörlerde kullanılır.630 KVA ve üstü güçteki transformatörlere konulur.
Bu röleler yağ seviye göstergesini, sıcaklık göstergesini, Buchholz rölesini ve ayrıca fazladan basınç rölesini ihtiva eden tek bir röledir.

Sargı Sıcaklığı Termometresi:

Güç Transformatörlerinde kullanılır. Sargılarda meydana gelen sıcaklığı, sargılardan geçen akıma bağlı olarak akım sıcaklık ilişkisine göre verir. Ayarlanan sıcaklık değerine göre alarm veya açma sinyali verir.